Böbrek Taşı ve Tedavi Yöntemleri

BÖBREK TAŞI
     İdrar birçok çözünmüş mineral ve tuz içerir, bu tuz ve minerallerin artması sebebiyle böbrek taşları oluşur.

Amerikalı kadınların yaklaşık % 5'i ve erkeklerin % 12'si yaşamlarının bir döneminde böbrek taşı oluşumu yaşarla ve yaygınlığı her iki cinste de artmaktadır. Taşların yaklaşık % 80 kalsiyum oksalat (CaOx) ve kalsiyum fosfat (CAP) dan oluşur.

BÖBREK TAŞININ FARKLI TÜRLERİ NELERDİR? 

      Böbrek taşları birçok farklı türde ve renktedir.dört ana taş türü vardır.

  Kalsiyum taşları 

      Kalsiyum taşları, böbrek taşı en sık görülen taş türüdür..Kalsiyum oksalat ve kalsiyum fosfat olarak  iki  türü vardır. Kalsiyum oksalat, en yaygınıdır. Bazı insanların idrarlarındaki kalsiyum oranı daha yüksektir bu yüzden  kalsiyum taşı  oluşum  riskini arttırır.

Ürik asit taşları

      Ürik asit vücutta kimyasal değişikliklerden meydana  gelen bir atık ürünüdür. Ürik asit kristalleri asidik idrarda iyi çözülür  değildir bu nedenle taş oluşumu sağlar.

Strüvit / enfeksiyon taşları 

      Bu taşlar, kronik idrar yolu enfeksiyonları (İYE) ile ilişkilidir. Böyle nörolojik bozukluklar (felç, multipl skleroz  ve spina bifida) böbreklerde veya mesanelerdeki uzun vadeli çeşitli rahatsızlıklar , bu taşlar için en yüksek risk altındadır.  Struvite taşları çok yaygın  değildir.

Sistin taşları 

     Sistin bazı gıdalarda olan bir amino  bu proteinin yapı taşlarından biridir. Sistinüri (idrarda çok fazla sistin)  nadir, kalıtsal metabolik bir hastalıktır. Sistin  yüksek miktarlarda idrarda olduğunda, taş oluşumuna neden olur. Sistin taşları sıklıkla çocukluk  çağında oluşturmaya başlar. Bunlar  nadir görülen taş türüdür. 

BÖBREK TAŞLARININ  TANI ve TEDAVİSİ

Özellikle erkeklerde daha çok görülen böbrek taşları dünya’nın her yerinde her mevsiminde ve her zaman görülebilir. Yazın vücudun daha fazla su kaybetmesine bağlı olarak daha çok oluştuğu gözlemlenmektedir. Birçok faktör taşın oluşmasına neden olabilir.

Kalıtsal faktörler, az su tüketimi, bol su tüketimi gibi etkenlerin yanı sıra aldığınız kimyasal madde tüketimi de neden olabilir.

Taş Oluşum Riskini Arttıran Faktörler Nelerdir ?

Yetersiz Sıvı : Daha önce de bahsettiğimiz gibi yeterli sıvı tüketilmezse idrar içerisinde taş oluşumuna neden olan kimyasalların konsantrasyonu artar ve taş oluşum riski artar. Bundan dolayıdır ki sıcak kuşaklarda yaşayan insanlarda taş oluşum riski daha fazladır.

Kalıtsal olması : Ailesinde daha önce böbrek taşı oluşmuş insanlarda böbrek taşı oluşma riski daha fazladır.  Yine böbrek taşı oluşmuş insanlarda önündeki 5 yıl içerisinde tekrar taş oluşumuna çok yüksek ihtimaldir.

Cinsiyet ,Yaş ve Irk : Erkeklerde ve beyaz ırklarda daha çok görülen bu hastalık özellikle 30-50 yaş arası ortaya çıkar.

Diyet : Yüksek hayvansal protein ve düşük lif içeren besinleri tüketmek taş oluşturma riski artar. Fazla tuz tüketimi de tetikleyici etkidir.

Böbrek Taşlarının Belirtileri Nelerdir?

*** Çok küçük böbrek taşları herhangi bir belirtiye yol açmadan (keskin uçları bulunmuyorsa) idrarla birlikte vücuttan atılır.

*** Böbrek taşının neden olduğu belirtiler genellikle, taş böbrekte sıkıştığında, böbreği mesaneye bağlayan üst idrar kanalında ilerlemeye başladığında ve enfeksiyona yol açtığında ortaya çıkar.

***En sık görülen belirti ise, böbreklerin olduğu bölgenin veya belin üst kısmının sol veya sağ kısmında meydana gelen ağrılardır.

***Ağrılar çok aşırı şiddetli olabilir ve birkaç dakikadan birkaç saate kadar sürebilir. Aniden başlayan bu ağrılar ara ara kesilir ve iki ağrı arasında herhangi bir ağrı görülmeyebilir.

***Ağrıların şiddeti taşın büyüklüğüyle alakalı değildir. Örneğin, çok küçük fakat keskin uçları bulunan kristal formunda bir taş da  şiddetli ağrılara neden olabilir.

İdrarın Rengi: İdrar normalden kokulu, bulanık ve koyu olabilir. idrarda kan görülebilir.

İdrara Çok Çıkma: Taş, üst idrar yolundan mesaneye doğru ilerledikçe hasta daha sık idrara çıkma ihtiyacı hissedebilir. İdrar sırasında yanma yaşanabilir.

Diğer Belirtiler: Kusma , mide bulantısı böbrek taşı belirtileri arasındadır.

Böbrek taşı üst idrar yolunu tıkarsa böbrek enfeksiyonuna neden olabilir ve şu belirtiler görülebilir;

       ***Sırtın alt bölümünde ağrı

        ***38 derece veya üstünde yüksek ateş

        ***Titreme

        ***Mide bulantısı

       ***kusma

       ***Kokulu idrar

       ***İdrar sırasında ağrı

       ***Sık idrara çıkma

      ***İshal

Böbrek Taşının Teşhisi

   Günümüzde böbrek taşının tespiti için çok sayıda test yapılmaktadır. En çok kullanılan yöntem tam idrar tahlil yöntemidir. Tam idrar tahlillerinde kanama, hastanın göremediği yani (gözle görülemeyen ) gizli kanamaya rastlanmışsa daha ileri tahliller hasta için uygulanmaktadır. İncelemeler sonucunda idrar içerisinde gizli kan tespiti yapılır. Yapılan ilk radyolojik tespitler  sonucunda ise üriner sistem grafisi röntgen filmi incelenir.

   Radyolojik film oldukça basit olmakla birlikte bizlere pek çok bilgiler vermektedir. Böbrek ultrasonu çektirmek oldukça önemli bir tetkik olarak göze çarpar. Böbrek ultrasonu böbrek taşımızın olmasından çok daha fazla bbrekle ilgili  sorularla ilgili bilgiler sunar. Böbrek taşının bulunduğu bölgeyi ,boyutunu ve böbreğe verdiği hasarı bizlere gösterebilmektedir. Ultrasonun tek yetersiz kaldığı kısım üreter taşları görebilmekte zorluk çekmesidir. Üreter taşlar da böbreğin ve idrar kesesinin tam arasında bulunan taşlardır.  Bu yüzden ultrason yetersiz kalabilir. Tomografi ile üreter taşları da kolaylıkla tespit edilebilmektedir.

   Böbrek taşının yerini tam olarak belirleyemezsek ve böbreğimize verdiği zararı bilemezsek çok büyük sıkıntılar yaşayabiliriz. Birde sintigrafi diye bir yöntem daha vardır. Bu yöntem böbreğin çalışmasını kontrol eder ve gerektiği durumda yaptırılması tavsiye edilir. Genel olarak bu yöntemler  hastalığın belirlenmesi konusunda yeterli gelmektedir.

Birde biraz daha bilgi vermek gerekirse böbrek taşları sürekli sabit kalmazlar, hareket edebilirler.İdrar yollarına gidebilir. Bu durum en kötü durumlardan biridir. İdrarınızdan kan gelebilir. Taşın hareket etmesi durumu doku ve hücrelerinize zarar verebilir, köşeli taşlar özellikle çok büyük hasarlara yol açabilmektedir. Bu sebeplerden dolayı da kan idrar ile atılır. Bol sıvı tüketmeniz bu aşamada sizleri biraz da olsa rahatlatacaktır.

Böbrek Taşının Tedavisi

Böbrek havuzcuğunda yerleşmiş taşların tedavisi kesinlikle yapılmalıdır. Yapılmazsa böbrekte fonksiyon iltihaplara ve bozukluğuna sebebiyet verebilir. Böbrek taşı tedavisi birçok yolla yapılabilir. Böbrek taşı tedavisinde operasyonlar, ilaçlar son tercihiniz olmalıdır. Birçok taş zaten kendiliğinden düşer. Küçük taşlara kendilerinden düşmeleri için biraz zaman verilmelidir. Böbrek taşı tedavisi taşın yerleşimi ve şekline göre değişiklik gösterir.

ESWL (Taş kırma tedavisi); şok dalgaları bu böbrek taşı tedavisi yönteminde vücut dışından uygulanarak taşın kırılması sağlanır. Vücut daha sonra bunları küçük parçalar halinde atar.

Üreteroskopi yöntemi ise Üreter kanalı içerisindeki taşlar düşmezse veya ESWL ile kırılamazsa idrar yolundan üreteroskop denilen aletler yardımıyla girilerek tedavi edilebilirler. Üreteroskoplar mercek yardımıyla görüntüyü sağlayan aletlerdir, boyutları küçüktür.

Taşlar Rijid (yani sert üreteroskoplar) ile dış idrar yolu ve mesaneden geçilip üreter içine girilirek Holmium lazer veya pnömatik taş kırıcı ile kırılarak tedavi edilir. Bu tedavinin lazer yardımı ve fleksible üreteroskop ile böbrek taşlarına uygulanmasına da RIRS (retrograd intrarenal cerrahi) adı verilir.

Teleskop ile böbreğe girilir ve müdahale içeren yöntem ise Pertükan Taş Kırma (PCNL) 'dir. Teknik genelde büyük taşlar için uygulanır. Çok büyük değillerse böbrek lazer, pnömotik ve ultrasonik kullanarak parçalanabilir.

Yeni uygulamalar açık cerrahinin kullanılmasını bir hayli azaltmıştır.

   Böbrek taşı tedavisinden sonra tekrar taş oluşumunu engellemek, bol su tüketimine bağlıdır. Çünkü; Su tüketimi kimyasalların konsantrasyonlarını azaltır. Taş oluşumu özünde diyetinize, kan ve idrar biyokimyanıza bağlıdır.Su tüketmeyi unutmayın.Sağlıklı günler dilerim hepinize ...